2015 / Paulina Sztabińska

 

Pojęcie „sztuka konkretna” wydaje się wykluczać dyskursywność. Należy jednak pamiętać o tym, że słowo „konkretna” użyte w odniesieniu do sztuki ma kilka znaczeń.

Theo van Doesburg w manifeście Art Concret z 1930 roku charakteryzując malarstwo konkretne pisał w pierwszym punkcie, że „sztuka jest uniwersalna”. W dalszych punktach stwierdzał, iż dzieło powinno być całkowicie poczęte i uformowane przez umysł artysty przed wykonaniem go w formie materialnej. Nie powinno ono też zawierać niczego, co ma źródło w cechach formalnych natury, we wrażliwości sensualnej czy uczuciowości. Obraz, jego zdaniem, powinien być skonstruowany całkowicie z elementów plastycznych, to znaczy płaszczyzn barwnych nie mających żadnego znaczenia poza sobą. Stwierdzał też, że konstrukcja powinna być ściśle kontrolowana, a technika wykonania mechaniczna. Efektem ostatecznym miała być absolutna jasność dzieła.

2015 / Dr Stefan Szydłowski

 

Zagadnienie dyskursywności w twórczości Stefana Krygiera (1923-1997) rzuca nowe światło na sztukę drugiej połowy XX w. i dotyczy także twórczości innych artystów mających istotny wpływ na jej obraz. Artysta należał do pokolenia, dla którego Druga Wojna Światowa była okresem przyśpieszonego zdobywania doświadczeń egzystencjalnych. Wojna stwarzała sytuacje graniczne, rozrywała historię, dewastowała moralność, stawiała pod znakiem zapytania znaczenie dziedzictwa, sztuki i kultury.

 

2015 / Maciej Zdanowicz

 

1. Pojęcie Geometrii dyskursywnej. Związki geometrii z rzeczywistością

Wilhelm Worringer w swych rozważaniach nad początkami sztuki, sztuką przedhistoryczną dostrzega, iż dążność ówczesnego człowieka do tworzenia wzorów geometrycznych rodzi się z reakcji wobec nieokreśloności zjawisk natury. W jego pojęciu zmienność stanów przyrody budzi u ludów pierwotnych lęk. Tym samym pierwsi twórcy poczynają tworzyć kształty, które w swej formie charakteryzują się stabilnością, wymiernością. W efekcie powstają dzieła sytuujące się w opozycji do efemerycznej rzeczywistości, tożsame z konstrukcją intelektualną ich wykonawców. Człowiek doskonaląc zmysł obserwacji i analizy dostrzega pewne regularności w otoczeniu, relacje w nim występujące. Zdolności te przejawia w sztuce poprzez m.in. wypracowanie zespołu matematycznych modusów, czy zdefiniowanie proporcji, zasad wymiernej konstrukcji anatomicznej sylwetki ludzkiej. Wykształcenie owych umiejętności prowadzi do pogłębienia refleksji na miejscem w jakim przychodzi mh żyć i funkcjonować, prób znalezienia transcendentnego wymiaru świata. Możliwość całościowego ujmowania zjawisk eksponują artyści początku XX w. Abstrahowanie oparte z jednej strony na empirycznym dochodzeniu, z drugiej intelektualnym rozumowaniu prowadzi do wykształcenia języka czystych form plastycznych. Twórczość staje się obszarem eksploracji natury postrzegania ale i celem samym w sobie. Władysław Strzemiński pojmuje obraz jako twór równoległy do świata natury, który posiada identyczny status, swoiste zasady powstania i konstrukcji jak każdy inny obiekt otoczenia. W 1930 roku Theo van Doesburg ogłasza „Manifest sztuki konkretnej”, przy pomocy którego opowiada się za twórczością zrywającą z odtwarzaniem natury. W podobnym tonie wypowiada się Jean (Hans) Arp, który w 1942 roku pisze: (…) nie chcemy naśladować natury. nie chcemy odtwarzać, chcemy tworzyć. chcemy tworzyć, jak roślina, która tworzy owoc (...).